Drukuj

pobierz artykuł

ŻYWIENIE W DIECIE BEZGLUTENOWEJ

Beata Czernik

Dieta powinna być eliminacyjna, której zadaniem jest dostarczenie pełnowartościowych potraw z wyłączeniem z diety białka roślinnego tj. glutenu zawartego w zbożach i produktach pochodnych. O całkowitej kaloryczności ok. 2000 kcal na dobę. Stosuje się dietę bezglutenową . Stosowanie diety jest uzasadnione w przypadkach nietolerancji glutenu ze względu na   brak możliwości przetworzenia przez organizm i występowanie objawów chorobowych. Dieta powinna być zbilansowana , urozmaicona , uwzględniająca produkty pochodzące z różnych grup żywności oraz dobrze akceptowana.

ZALECENIA I UWAGI

Jedz regularnie. Posiłki spożywaj 4-5 razy dziennie, małe objętościowo o stałych porach. Potrawy nie powinny być zbyt gorące ani zbyt zimne.

Technologia produkcji potraw może obejmować dowolne termiczne procesy technologiczne : smażenie, pieczenie, duszenie, gotowanie, gotowanie na parze.

Spożywane produkty nie mogą zawierać glutenu. Do produktów zawierających gluten należą przede wszystkim środki spożywcze wyprodukowane na bazie surowców zbożowych,pochodzących z pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa, takie jak : bułki, chleb pszenny, pszenno-żytni, żytni, razowy, pieczywo chrupkie, pumpernikiel, a także kasze ( manna, jęczmienna, perłowa, pęczak ), makarony, płatki owsiane, otręby i kiełki z tych zbóż.

Zupy, sosy i potrawy podprawia się zasmażkami lub zawiesinami z wody i mąki bezglutenowej ( kukurydzianej, ziemniaczanej, ryżowej, gryczanej, z amarantusa, sojowej , cieciorki, tapioki ).

Warzywa i owoce ( wszystkie gatunki ) mogą być spożywane w postaci świeżej , surowej , mrożonej, konserwowanej, w postaci sałatek, surówek.

Wybierając produkty należy dokładnie czytać informacje o składzie na opakowaniu. Szczególną ostrożność należy zachować przy wybieraniu koncentratów, konserw, półproduktów, dań gotowych, gdyż one często zawierają gluten.

Należy szukać takie produkty bezglutenowe, które są oznakowane symbolem graficznym np. znak przekreślonego kłosa .

W przetwory mięsne, takie jak wędliny, szynki, kiełbasy, najlepiej zaopatrywać się u znanych producentów, którzy nie dodają surowców zawierających gluten. Najlepiej wytwarzać je samemu ze świeżego mięsa w domowych warunkach.

Dietę warto też wzbogacić w suszone owoce, orzechy, ziarna słonecznika, sezamu czy pestki dyni, które dostaczają błonnika pokarmowego, a także składników mineralnych i witamin.

Potrawy należy przyprawiać solą, pieprzem, chili, ziołami, sokiem z cytryny, cynamonem, gałką muszkatołową.

Przykładowe jadłospisy  

ŚNIADANIE

OBIAD

PODWIECZOREK

KOLACJA

bawarka, chleb kukurydziany, masło, ser biały z rzodkiewką,

sałata zielona

koperkowa z ziemn., bitki wołowe , ćwikła , kasza gryczana, kompot

budyń śmietank.

z sokiem z owoców leśnych

herbata, pieczywo ryżowe, masło, schab wędzony domowy, pomidor

herbata z cytryną,bułka gryczna, masło, pasta z awokado z czosnkiem, papryka czerwona

ryżowa, udko z kurcz. piecz.,

surówka z białej kapusty, ziemniaki, kompot

sałatka owocowa

(banan,arbuz,kiwi,

żurawina)

herbata zielona, piecz.chrupkie kukurydz.,masło, pasta mięsna

z jarzynami

mleko, bułka sojowa, masło, miód naturalny

barszcz z ziemn., wieprzow. dusz., makaron z mąki kukur.

warzywa z wody , kompot

biszkopt (z mąki

ziemniacz.), mus

jabłkowy

herbata owoc.,pieczywo ryżowe, masło, baleron wędzony domowy,

sałatka z pomidora i ogórka kisz.

bawarka, chleb grycz., masło, pasta z twarogu i tuńczyka,

ogórek zielony

kalafiorowa z ziemniakami, placek z cukini   po węgiersku, mizeria, kompot

kisiel z truskawkami

herbata z cytr.,chleb kukurydz., masło, klops wieprzowy, sałata lodowa

herbata owoc.,bułka gryczana,

masło, jajecznica ze szczyp.,

papryka żółta

pomidor.z ryżem, rolada z piersi z kurcz.,sałatka z kap.

czerw.,kluski śląskie,kompot

kefir z owocami suszonymi, banan

herbata, ryż z jabłkami ,tłuszczem

i cukrem

herbata, musli z płatków kukurydzianych na mleku

zupa krem z dyni z upraż. pestkami ,gołąbki z mięsem, sos pieczarkowy, kompot

ciastka bezgluten.,

sok marchwiowo-

jabłkowy

herbata ziel.,bułka gryczana,

masło, polędwica domowa,

sałatka jarzynowa

mleko, chałka sojowa, masło, powidła śliwkowe

krupnik z kaszą grycz., ryba po grecku w jarzynach,

ziemniaki, kompot

galaretka owocowa z malinami

herbata z cytryną, omlet z mąki

kukurydzianej ze szpinakiem,

sałata rzymska, pomidorki koktajl.

                                         Produkty i potrawy wskazane i przeciwskazane w diecie bezglutenowej

PRODUKTY I POTRAWY

ZALECANE

PRZECIWSKAZANE

napoje

mleko świeże, w proszku, skondensowane,bawarka,

śmietana, kefir, maślanka, jogurt naturalny, herbata, herbaty owocowe, ziołowe, kawa naturalna, soki, wody mineralne, kompoty, napary z ziół

napoje czekoladowe, kawa zbożowa, kakao owsiane, napoje ze słodem z jęczmienia lub innych zbóż zawierających gluten, jogurty owocowe, maślanki owocowe, piwo

produkty

zbożowe

zboża naturalnie niezawierające gluten : ryż biały, dzikii brązowy, kukurydza, gryka, proso, amarantus, teff, soja, sorgo, quinoa, mąki i kasze ze zbóż naturalnie bezglutenowych ( kasza jaglana z prosa, gryczana, sojowa ), płatki ryżowe,skrobia kukurydz., ryżowa, z tapioki, gotowe mieszanki mączne bezglutenowe,pieczywo i makarony z mąk bezglut., kaszki dla dzieci ryżowe i kukurydziane, chrupki kukurydziane, popcorn, bułka tarta bezglutenowa

pszenica, pszenżyto, jęczmień, żyto, zwykły owies, mąka pszenna, żytnia, jęczmienna,

płatki pszenne, jęczmienne, żytnie, owsiane,

kasza manna, jęczmienna ( pęczak, perłowa,

mazurska ), kuskus, kasze owsiane, kaszki

błyskawiczne zbożowe, mleczno-zbożowe,

makaron pszenny, żytni, pierogi, pyzy, kopytka,

naleśniki, pieczywo - każde, które nie jest oznaczone jako bezglutenowe ( chleb biały, razowy, bułki, bagietki, maca, pumpernikiel,

pieczywo chrupkie, precle), cukiernicze pieczywo suche (herbatniki, ciastka, wafle,

biszkopty, pierniki, suchary, paluszki itp.),

ciasta, ciastka, drożdżówki, pizza, bułka tarta

dodatki do pieczywa

nieprzetworzony ser biały, żółty, wędliny, kiełbasy, szynki (wytwarzane w domowych warunkach), jajka, pasty z jaj, pasty mięsne, jarzynowe, musy, dżemy, marmolady, powidła, miód naturalny

serki topione, tanie sery żółte ( tzw. wyroby seropodobne ), gotowe sery białe do serników,

sery z niebieską pleśnią, kiełbasy, wędliny ( także te wysokogatunkowe np. polędwica, szynka),wędliny podrob.( pasztetowa, pasztet ),

salceson, parówki, konserwy rybne i mięsne

tłuszcze

masło,margaryna,smalec,boczek i słonina wędzona

domowa, olej roślinny, oliwa z oliwek

olej z kiełków pszenicy

zupy i sosy

domowe zupy i sosy ze świeżych i mrożonych warzyw z dozwolonych produktów

zupy w proszku ( instant ), kostki bulionowe,

zupy i sosy zaprawiane mąką,zupy z makaron.,

z lanym ciastem, żurek, barszcz biały

dodatki do zup

ryż biały, brązowy i dziki, kasza jaglana, gryczana,

ziemniaki, suche nasiona roślin strączkowych

kasza manna, jęczmienna, lane ciasto, grzanki, kluski francuskie, kluski kładzione, makarony

mięso, drób, ryby

świeże nieprzetworzone mięso, ryby, owoce morza,

drób

budynie mięsne,pulpety mięsne,kotlety mielone, zrazy,kaszanka, hamburgery, panierki do mięs

i ryb, oraz potrawy panierowane

potrawy półmięsne

i bezmięsne

risotto z mięsem, z warzywami, gołąbki, potrawy na bazie mąk bezglutenowych : łazanki z kapustą, bigos, fasolka po bretońsku, naleśniki, makaron z serem, kluski śląskie, ryż z jabłkami, omlety

wszystkie potrawy półmięsne i bezmięsne na

bazie mąk zawierających gluten

warzywa

i przetwory

z warzyw

wszystkie warzywa świeże, mrożone, w postaci sałatek, surówek, kiszone, konserwowane ( bez dodatków ), strączkowe ( soczewica, groch, fasola, cieciorka ), ziemniaki        

warzywa smażone, panierowane, sałatki z majonezem i dresingami o nieznanym składzie,

przeciery pomidorowe , niektóre fasole w puszkach, marynaty

owoce

wszystkie owoce : świeże, mrożone, w postaci

sałatek, konserwowane,

wsady owocowe

cukier,

słodycze,

desery

cukier, kisiele i budynie domowe z mąki ziemniacz., galaretki owocowe, bezy, landrynki, kompoty, ciasta

i ciastka przygotowane z dozwolonych produktów,

ciastka i ciasta gotowe bezglutenowe

czekolady, batony, nadziewane cukierki, żelki,

wafle, gumy do żucia, gotowe budynie ( mogą

zawierać mąkę pszenną ), lody, ciasta i ciastka przygotowane z dodatkiem   niedozwolonych zbóż , z niedozwolonym proszkiem do piecz., cukier waniliowy, słód jęczmienny, chipsy

przyprawy

sól, pieprz, chili, ocet winny, jabłkowy, sok z cytryny, zielona pietruszka, zielony koperek, szczypiorek, majeranek, zioła, cynamon, gałka muszkatołowa

vegeta, papryka słodka, keczup, musztarda,

majonez, mieszanki przyprawowe, sosy w

proszku,gotowe dipy,sosy sojowe, pomidorowe,

curry, dresingi, kwasek cytrynowy

inne

proszek do piecz.bezglutenowy, soda spożywcza,

drożdże

zwykły proszek do piecz., opłatki świąteczne, preparaty do odchudzania, niektóre leki i preparaty wielowitaminowe, niektóre aromaty