Beata Czernik i Bożena Hoinkes

pobierz artykuł: dieta w chorobach wątroby


                                                                             

Dieta powinna być lekkostrawna, w której znacznemu ograniczeniu ulegają kwasy tłuszczowe, o całkowitej kaloryczności ok. 2000 kcal na dobę. Stosuje się dietę bogatobiałkową. Dieta ma na celu dostarczenie ustrojowi chorego wszystkich niezbędnych składników pokarmowych potrzebnych dla utrzymania prawidłowego stanu odżywienia lub usunięcia niedoborów, regeneracji komórek wątrobowych a jednocześnie maksymalne odciążenie narządu w przypadku upośledzenia jego funkcji.

ZALECENIA I UWAGI

Jedz regularnie. Posiłki spożywaj 5 razy dziennie, małe objętościowo o stałych porach. Potrawy nie powinny być zbyt gorące ani zbyt zimne.

Stosuje się potrawy gotowane w wodzie i na parze, pieczone w pergaminie i duszone bez tłuszczu. Zabrania się podawania potraw smażonych . Dozwoloną ilość tłuszczu dodaje się w postaci surowej do gotowych potraw.   Zupy i sosy sporządza się na wywarach warzywnych. Potrawy podprawia się zawiesinami z wody i mąki. Zabrania się używania zasmażek i śmietany.

Zaleca się spożywanie węglowodanów złożonych pochodzących z takich produktów jak : pieczywo jasne czerstwe, makarony, drobne kasze, ziemniaki.

Ogranicza się spożycie cukrów prostych zawartych w cukrze, słodyczach.

 

Wykluczyć nadmiar błonnika zawartego w pieczywie razowym, otrębach , grubych kaszach , surowych warzywach i owocach ze skórką.

Należy zwiększyć spożycie pełnowartościowego białka pochodzącego z produktów takich jak:chude mleko, kefir, jorurt, chudy twaróg, chude gatunki ryb i mięsa, chude wędliny.

Tłuszcze stosuje się łatwostrawne tj. margaryny miękkie, oliwę z oliwek , śmietankę. Zabrania się natomiast spożywania takich tłuszczów jak : smalec , słonina , boczek wędzony. Masło stosuje się w ograniczonych ilościach świeże i   na surowo.

Z diety należy wykluczyć   warzywa i owoce wzdymające tj. kapustę, kalafior, ogórki, strączkowe świeże i suche, rzodkiewki, cebulę, pory, czosnek, gruszki, śliwki, czereśnie. Warzywa i owoce zalecane należy spożywać w postaci soków, gotowanej i / lub przecieranej.

Potrawy należy przyprawiać kwaskiem cytrynowym, sokiem z cytryny, zieloną pietruszką, zielonym koperkiem, majerankiem, cynamonem, wanilią. Należy ograniczyć sól,vegetę, a wykluczyć pieprz, ocet, musztardę.

Zaleca się spożywanie dużej ilości produktów obfitych szczególnie w witaminy takie jak : A, K, C oraz witamin z grupy B. U pacjentów z przewlekłymi chorobami wątroby występują często niedobory tych witamin. Narząd ten traci zdolność ich magazynowania.

Źródłem witaminy :

   A - tran, wątroba, mleko, śmietanka , masło , żółtko jaj oraz produkty roślinne , głównie zielone i czerwone  

         warzywa ( marchewka, pomidory, zielona sałata, zielona pietruszka ).

   C - świeże owoce i warzywa ( owoce dzikiej róży , czarna porzeczka , maliny , truskawki , agrest , kiwi,

         owoce cytrusowe, pomidory, zielona pietruszka ).

   K - zielone warzywa liściaste, pomidory, truskawki oraz z produktów zwierzęcych - wątroba.

   z grupy B - mięso, podroby, ryby, nabiał, jaja, produkty zbożowe, drożdże piwne.

Całkowicie zrezygnuj z alkoholu.

  1. Przykładowe jadłospisy  

ŚNIADANIE

OBIAD

PODWIECZOREK

KOLACJA

bawarka, rogal, masło,

dżem brzoskwiniowy

koperkowa z ziemn., zrazy

dusz.,ćwikła, kasza jęczm.

budyń śmietankowy

herbata, bułka kanapkowa, masło, polędwica drobiowa

mleko, bułka pszenna, masło,ser biały chudy

ryżowa, pierś z kurcz. gotow.

marchew dusz., ziemniaki

jogurt owocowy

herbata zielona, ryż z

jabłkami z masłem i cukrem

kawa zboż.z mlekiem, bułka, masło, miód nat.

barszcz z ziemn., wieprzow. dusz.w jarzynach, makaron

mus jabłkowy

herbata owoc.,bułka psz., masło, pasta mięsna z jarzynami

kawa zboż.z ml.,bułka kan., masło, pasta z twarogu

i tuńczyka w sosie własnym

grysikowa,schab.duszony,

szpinak dusz., ziemniaki

kisiel owocowy

herbata z cytr., bułka kan.,

masło, klops

kawa zboż.z ml.,bułka psz.,

masło, kiełbasa drob.

pomidor.z ryżem, klopsiki

dusz., kalarepka, ziemn.

banan

herbata, bułka pszenna,

masło, szynka konserwowa

bawarka,bułka kan., masło,

pasta z szynki i białka jaj

szpinak.z ziemn., leniwe

pierogi z masłem i cukrem

biszkopty

herbata ziel., bułka kanapk.,

masło, polędwica drob.

mleko, chałka, masło,

marmolada

krupnik, ryba w jarzynach

po grecku, ziemniaki

galaretka owocowa

herbata z cytr.,bułka psz.,

masło, jajecznica / parze

                                         Produkty i potrawy wskazane i przeciwskazane w schorzeniach wątroby

PRODUKTY I POTRAWY

ZALECANE

PRZECIWSKAZANE

napoje

kawa zboż.z mlekiem o niskiej zawartości tłuszczu, bawarka, słaba herbata,herb. owocowa, ziołowa,

soki owocowe,warzywne, kompoty,napoje mleczno

-owoc.,jogurt niskotłuszcz.,niegazow.wody miner.

w ogranicz.ilości : mleko do 2 % tłuszczu,chudy

kefir, maślanka

alkoholowe, kakao, płynna czekolada, kawa,

prawdziwa, mocna herbata, mleko pełnotłuste

kefir pełnotłusty, wody i napoje gazowane

pieczywo

pszenne jasne,pieczywo półcukiernicze,suchary,

biszkopty

w ograniczonej ilości : pieczywo drożdżowe

chleb żytni,razowy,graham,pieczywo chrupkie,

pszenno-razowe z dodatkiem słonecznika,soi,

pieczywo z otrębami i cukiern. z dod. tłuszczu

dodatki do pieczywa

chudy twaróg,chuda szynka,polędwica,polędw.

drobiowa, mięso gotowane, białka jaj, dżemy bez

pestek, marmolady, powidła, miód naturalny

tłusty twaróg i sery dojrzewające, ser topiony,

jajka gotow., jajecznica z całych jaj,tłuste wędl.

konserwy, pasztetowa,salceson,dżemy z pestk.

tłuszcze

w ogranicz.ilości : masło, margaryny miękkie,olej

słonecznikowy, rzepakowy, sojowy, oliwa z oliwek

smalec, słonina, boczek, margaryny twarde, tłuszcze kuchenne

zupy i sosy

na wywarach warzywnych, podpraw. zawiesiną

z mąki i wody lub mleka

w ograniczonej ilosci : chude rosoły ;

sosy łagodne, warzywne, owocowe, mleczne

zagęszczane zawiesiną z mąki i wody lub mleka

tłuste,zawiesiste na wywarach mięsnych,

kostnych, grzybowych, zasmażane,

zaprawiane śmiet., zaciągane żółtkiem,

pikantne z warzyw kapustnych,strączkowych,

ogórków ,esencjonalne rosoły, buliony;

sosy ostre : chrzanowy, musztardowy,

cebulowy, śmietanowy, majonezowy

dodatki do zup

bułka, grzanki, kasza manna, jęczmienna, ryż, lane

ciasto na białkach,ziemniaki, makaron nitki niskojaj.

w ograniczonej ilości : groszek ptysiowy

kluski francuskie, kluski kładzione, grube

makarony, suche nasiona roslin strączkowych

mięso, drób, ryby

chuda : cielęcina, wieprzowina, wołowina, królik,

indyk, kurczak, chudy dorsz, pstrąg, sandacz,

szczupak, morszczuk; potrawy duszone, gotowane,

potrawki, pulpety, budynie mięsne

w ograniczonej ilości :ozorki,serca,płuca,wątroba,

karp, leszcz, makrela, mintaj,sola

tłusta wołowina, wieprzowina, baranina,

dziczyzna, kaczki, gęsi, flaki, mózg, śledzie,

sardynki, węgorz, łosoś ;

potrawy pieczone, smażone, wędzone, marynowane

potrawy półmięsne

i bezmięsne

budynie z kasz, warzyw, makaron nitki i risotto z mięsem i warzywami, leniwe pierogi na białkach

w ograniczonej ilości : zapiekanki z kasz i mięsa

lub warzyw, kluski śląskie i z mięsem.

pierogi, knedle, naleśniki, wszelkie potrawy

smażone na tłuszczu : placki ziemniaczane,

bliny, kotlety, krokiety ;

bigos, łazanki z kapustą, fasolka po bretońsku

warzywa

młode,soczyste : marchew,pietruszka,seler,dynia, buraki, szpinak, pomidory bez skórki, warzywa gotowane, rozdrobnione lub przetarte, gotowane,

surowe soki warzywne

w ogranicz. ilości :rabarbar,sałata z insp.,kalarepa,

drobno starta surówka z marchwi, selera i jabłka            

warzywa kapustne,cebula,czosnek,pory,suche

nasiona roślin strączk., ogórki, rzodkiewka,

kalafior,fasolka szparagowa,groszek zielony ;

warzywa w postaci surówek, sałatek z dod.

majonezu i musztardą, warzywa marynowane,

solone

ziemniaki

gotowane, w postaci puree;

w ogranicz. ilości pieczone, gotowane w całości

odsmażane, smażone z tłuszczem : frytki,

krążki, placki, chipsy

owoce

dojrzałe,soczyste : cytrusowe,brzoskwinie,morele,

banany,jabłka gotowane,pieczone

w ogranicz.ilości : jagodowe,winogrona,wiśnie,     kiwi, arbuz, melon

gruszki,śliwki,czereśnie,owoce marynowane,

suszone

desery

kisiele, budynie, galaretki owoc., kompoty przetarte,

bezy, suflety, soki owocowe, przeciery

w ogranicz.ilości :ciasta z małą ilością tłuszczu i jaj

tłuste ciasta, torty, desery z używkami, batony,

czekolada, lody, chałwa, słodycze zawierające

kakao, orzechy

przyprawy

łagodne : sok z cytryny, kwasek cytrynowy,zielona

pietruszka, zielony koperek, melisa, majeranek,

cynamon, wanilia

w ograniczonej ilości : ocet winny, sól, papryka

słodka, vegeta, bazylia, tymianek,estragon

ostre : ocet, pieprz, papryka ostra, chili, curry,

musztarda, ziele angielskie, liść laurowy, gałka

muszkatołowa, gorczyca

 

Roma Dobrowlanska  mgr Romana Dobrowlańska-Wrońska - specjalista fizyko- i fizjoterapii. Kierownik Pracowni Rehabilitacji.

W Polsce rodzi się coraz więcej dzieci, które już od pierwszych miesięcy życia wymagają interwencji fizjoterapeuty. Nawet w przypadku niewielkich zaburzeń, niezwykle ważne jest wspomaganie wszystkich sfer rozwojowych niemowlęcia pod okiem specjalisty.
Pracownia Rehabilitacji Szpitala Śląskiego prowadzi również działalność terapeutyczną dla najmłodszych pacjentów. Fizjoterapeuci pomagają niemowlętom w przypadku zmian w ośrodkowym układzie nerwowym, a także w układzie mięśniowo-szkieletowym i krążeniowo-oddechowym.
Od pierwszego miesiąca życia wspomagamy wszystkie sfery rozwojowe dzieci – motorykę, spostrzeganie wzrokowe i słuchowe, mowę, zabawę, a także rozwój społeczny – przekonuje Romana Dobrowlańska -Wrońska, kierownik Pracowni Rehabilitacji.

Wczesna Diagnostyka

Przejście od stanu bezradności i zależności fizycznej do samodzielności w pierwszym roku życia jest najważniejszym wydarzeniem zarówno dla dziecka, jak i dla rodzica. Niezwykle ważnym momentem jest osiągnięcie przez niemowlę kontroli nad ciałem i zdolności do przeciwstawiania się sile ciążenia. Kontrola antygrawitacyjna zaczyna się w pierwszym trymestrze, przechodzi przez następne etapy, aż do osiągnięcia umiejętności zrównoważenia spionizowanej postawy ciała i rozpoczęcia chodzenia. Jednak wzorzec ten może być zaburzony, a ontogeneza: ten gatunkowo specyficzny genetycznie zdeterminowany program, wg którego bez treningu i bez ćwiczeń pojawiają się kolejne umiejętności rozwoju dziecka, nie przebiega zgodnie z oczekiwaniami, należy natychmiast rozpocząć rehabilitację wielokierunkową.
- Oczywiście bierzemy pod uwagę fakt, że dojrzewanie mózgu przebiega inaczej u każdego małego pacjenta. Jest uwarunkowane genetycznie i istnieje pewna zależność między zaawansowaniem procesów mielinizacji, a możliwościami funkcjonalnymi dorastającego dziecka - dodaje Romana Dobrowlańska-Wrońska.

Kluczowe problemy

Na wczesną diagnostykę fizjoterapeutyczną powinny zgłosić się dzieci z niedotlenieniem wewnątrzmacicznym, przedwcześnie urodzone, z aberracjami chromosomowymi, rozszczepem kręgosłupa, kręczem wrodzonym, zespołem wrodzonych wad rozwojowych, wrodzonymi zniekształceniami, uszkodzeniem stawów, rdzeniowymi zanikami mięśni, wodogłowiem, małogłowiem, zamartwicą urodzeniową, porażeniem splotu ramiennego, zaburzeniami napięcia mięśniowego, niskim Apgarem i innymi.
Im szybciej dziecko trafi na terapię, tym większy będziemy mieć wpływ na prawidłowy wzorzec połączeń nerwowych. Rozwijający się mózg posiada ogromną zdolność do plastycznej reorganizacji połączeń. Wyróżnić można plastyczność rozwojową: uczenie się i pamięć, oraz plastyczność kompensacyjną, która ma szczególne znaczenie u dzieci z uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego, ponieważ jest źródłem przystosowywania się organizmu do nowej sytuacji morfologicznej mózgu.
- Najważniejsze, żeby rodzice mieli świadomość, że nawet w przypadku niewielkich zaburzeń należy udać się do specjalisty, bo dziecko nie „wyrośnie” z problemu, ale problem będzie rósł razem z dzieckiem. Jeśli mamy do czynienia np. z zaburzeniami odruchów ustno-twarzowych, to należy odpowiednio wcześniej rozpocząć terapię tak, aby dziecko w wieku szkolnym nie było zagrożone dysleksją, dysgrafią czy dysortografią – podsumowuje kierownik Pracowni Rehabilitacji.

 

Dr B. Szlauer   lek. Bronisława Szlauer-specjalista chorób zakaźnych. Ordynator Oddziału obserwacyjno-zakaźnego.

W ostatnich latach rośnie zainteresowanie Polaków wyjazdami do krajów tropikalnych. Egzotyczne podróże to jednak nie tylko piękne krajobrazy, niepowtarzalna kultura oraz wysokie temperatury, ale też niejednokrotnie – poważne zagrożenia dla zdrowia. W Polsce coraz częściej dochodzi do stwierdzania przypadków chorób, które zazwyczaj nie występują w europejskich krajach. Jak uchronić się przed tymi schorzeniami?
W 2013 r. na Karaibach doszło do masowych zachorowań na Chikungunyę. Choroba szybko rozprzestrzeniła się na 45 innych krajów, w tym państwa europejskie (Francja, Włochy). Z kolei strach przed wirusem Zika powstrzymał niektórych sportowców przed wyjazdem na Igrzyska do Rio. Olimpijczyków przerażała panująca w Brazylii epidemia.
Statystyki wskazują, że ok. 30-50 procent podróżujących do krajów rozwijających się – a więc do większości krajów strefy tropikalnej – choruje w trakcie podróży. Turystom najczęściej dokuczają zakażenia górnych dróg oddechowych oraz biegunka. Na liście najczęstszych problemów zdrowotnych znajdują się też wysoka gorączka, malaria oraz ugryzienia owadów i pajęczaków.
Gdy ukąsi komar
Najczęstszą przyczyną zgonów spowodowanych chorobami zakaźnymi u podróżujących jest malaria. Tylko w 2015 roku zapadło na nią aż 214 milionów osób; zmarło – 438 tysięcy. W Polsce każdego roku odnotowuje się kilkadziesiąt przypadków tzw. „zachorowań przywleczonych”.
Malaria jest przenoszona przez komary rodzaju Anopheles. Zgodnie z raportem WHO z 2015 r., ryzyko transmisji zarodźców istnieje w 95 krajach, głównie Afryki, Azji, Ameryki Południowej, oraz na niektórych wyspach Pacyfiku. Wśród polskich turystów przeważają zakażenia Plasmodium falciparum, które mogą mieć ciężki i powikłany przebieg. Chemioprofilaktyka choroby polega na stosowaniu w trakcie podróży odpowiednio dobranego przez lekarza leku. Terapia ta zmniejsza ryzyko ciężkiego przebiegu malarii i zgonu, nie zapobiega jednak w 100 procentach zachorowaniu. Zażywanie leków należy rozpocząć przed wyjazdem i kontynuować po powrocie z podróży.
- Tylko w przypadku dłuższych wyjazdów, na przykład w celach służbowych, możliwa jest tzw. terapia kieszonkowa. Polega na przepisaniu odpowiedniego leku i zastosowaniu preparatu w razie wystąpienia gorączki. Pojawienie się wysokiej temperatury w ciągu 3-6 miesięcy od powrotu ze strefy malarycznej jest wskazaniem do diagnostyki w kierunku malarii – mówi lek. Bronisława Szlauer, ordynator Oddziału Obserwacyjno-Zakaźnego Szpitala Śląskiego w Cieszynie – placówki uznawanej za „filtr epidemiologiczny” południowej Polski.
Przez niektóre gatunki komarów przenoszony jest także wirus dengi powodujący gorączkę. To najpowszechniejsza choroba wirusowa przenoszona przez owady na świecie. Choć niepowikłana gorączka przebiega łagodnie, trudniejsza odmiana, czyli tzw. wstrząs i gorączka krwotoczna, mogą być przyczyną śmierci. W Azji, gdzie odnotowuje się najwięcej zachorowań, denga jest główną przyczyną śmierci wśród dzieci. Inne schorzenia, takie jak żółta gorączka, Gorączka Zachodniego Nilu, końskie zapalenie mózgu, japońskie zapalenie mózgu czy gorączka doliny Riftu, również są przenoszone przez komary, a wywołane wirusami różnych gryp.
Turysta pod nadzorem
Tzw. „choroby egzotyczne” występują głównie w krajach klimatu tropikalnego, gdzie panujące przez cały rok wysokie temperatury i poziom wilgotności sprzyjają istnieniu większej ilości wektorów, czyli organizmów przenoszących choroby, najczęściej są to komary. W gorącym klimacie występuje też o wiele więcej zatruć pokarmowych i biegunek, a także chorób, które w bogatszych krajach już dawno zostały wyeliminowane dzięki programom szczepień. Polio czy odra nie są więc tam rzadkimi przypadkami.
Lekarze ostrzegają, aby podczas egzotycznych podróży zwracać uwagę na odpowiedni ubiór (jasne ubrania z długimi rękawami i nogawkami, skarpety) i stosowanie środków odstraszających (repelentów) oraz moskitier, a także unikać spacerów po zmierzchu w pobliżu zbiorników wodnych, gdzie owady są szczególnie aktywne. Polski turysta, przygotowując się do wyjazdu, powinien podjąć kilka podstawowych działań profilaktycznych.
- Minimum 6 tygodni przed wyjazdem warto skorzystać z porady lekarza zajmującego się medycyną podróży. Do zadań obowiązkowych należy skompletowanie odpowiedniej odzieży i apteczki, w której powinny się znaleźć preparaty odstraszające komary. W przypadku niektórych wyjazdów wskazane jest szczepienie i stosowanie profilaktyki malarycznej – wskazuje lek. Bronisława Szlauer i dodaje, że szczepienia ochronne pozwolą na zabezpieczenie także przed chorobami spotykanymi w Polsce, takimi jak tężec, wirusowe zapalenie wątroby typu B czy grypa.
- Ważna jest świadomość tego, do jakiego kraju wyruszamy i w jakich warunkach będziemy przebywać. Niezbędne jest uwzględnienie aktualnego stanu zdrowia – podeszły wiek, przewlekłe choroby serca i płuc, cukrzyca, zaburzenia immunologiczne czy stan ciąży sprzyjają wystąpieniu powikłań w przypadku zachorowań – przyznaje specjalista ze Szpitala Śląskiego.
Dla wielu lekarzy choroby zakaźne są fascynujące. Przypominają ludziom, że istnieją formy życia, które niejednokrotnie wygrywają z postępem w medycynie – pojawiają się na przykład odmiany owadów oporne na antybiotyki. Wektory przystosowują się do zmiany warunków, a nawet potrafią przetrwać tysiące kilometrów w zbiornikach wody, na statkach czy w samolotach. Specjaliści ostrzegają, że stopniowe ocieplanie się klimatu może skutkować rozprzestrzenianiem się chorób egzotycznych na tereny dotychczas od nich wolne.

 

dr A Ziajka Paluch    lek. Anna Ziajka-Paluch - specjalista dermatolog-wenerolog, Ordynator Oddziału dermatologicznego.

Mądre korzystanie ze słońca - to zadanie obowiązkowe, zwłaszcza latem. Promieniowanie słoneczne jest stale obecne w naszym życiu. Jesteśmy na nie narażeni o każdej porze roku, nawet przy zachmurzonym niebie, bo część widma słonecznego (promienie UVA) przechodzi przez chmury i szyby. Wpływ promieni ultrafioletowych na skórę jest bardzo duży. Efekty pozytywne to synteza Vit. D, ładna opalenizna, a także korzystny wpływ na naszą psychikę - poprawa nastroju. Do mniej korzystnych działań należą oparzenia słoneczne, objawiające się występowaniem zmian rumieniowych i pęcherzowych, a w skrajnych przypadkach gorączki i złego samopoczucia czy obniżenie odporności immunologicznej skóry, np. z nasileniem tendencji do wysiewu opryszczki. To wczesne rezultaty nadmiernej, a więc nierozsądnej, ekspozycji na promienie UV. Do późnych efektów niekorzystnego wpływu słońca należą: fotostarzenie (photoaging)
i fotokancerogeneza. Nasilone zmarszczki, suchość, szorstkość, wiotkość skóry z utratą napięcia, teleangiektazje, tj. poszerzone naczynka ,marmurkowata pigmentacja, zaskórniki i prosaki - to rezultaty fotostarzenia - powolnego efektu kumulacji dawek promieni UV w skórze na przestrzeni lat (najwyraźniej widocznych u osób pracujących na świeżym powietrzu). W badaniu histopatologicznym skóry występują cechy tzw. elastozy posłonecznej tj, zwyrodnienia włókien elastycznych w skórze właściwej. Drugie z wymienionych niekorzystnych zjawisk to fotokancerogeneza tj. wzrost ryzyka rozwoju stanów przednowotworowych, jak rogowacenie słoneczne i nowotworów skóry czyli raków podstawno - i kolczystokomórkowych oraz najbardziej groźnego - czerniaka. Molekularne mechanizmy u podłoża skórnej neoplazji nie są do końca poznane. Wiadomo, że dochodzi do zaburzenia naturalnych, enzymatycznych procesów naprawczych i zmian DNA komórkowego, który powiela się w nieprawidłowej postaci. W ramach profilaktyki osoby mające znamiona barwnikowe lub inne, długo utrzymujące się guzki czy ranki, okresowo pokrywające się strupkiem, bez tendencji do gojenia, powinny zgłaszać się do badania dermatoskopowego w poradniach dermatologicznych.

W ciągu ostatnich 40 lat zapadalność na czerniaka wzrosła kilkakrotnie. Dodatkowe czynniki obciążające to jasna karnacja i wywiad obciążony oparzeniem słonecznym w dzieciństwie. Istnieją również choroby skórne, w których słońce jest głównym czynnikiem sprawczym. To tzw. fotodermatozy, do których należą m.in. trądzik różowaty, toczeń rumieniowaty czy zapalenie skórno -mięśniowe. Osoby genetycznie predysponowane do tego typu schorzeń muszą szczególnie unikać ekspozycji na słońce, które nasila zmiany chorobowe i pogarsza reakcję na leczenie.
Nie można zapomnieć o tzw. odczynach fototoksycznych i fotoalergicznych po kontakcie skóry ze słońcem i niektórymi roślinami (np. barszcz Sosnowskiego, dziurawiec, sumak jadowity, pietruszka i inne) lub lekami (m.in. ketoprofen w żelu, niektóre antybiotyki). Szczególnie narażeni na uszkodzenia posłoneczne skóry są osoby z jasną karnacją, bielactwem, a także dzieci i młodzież.

Opisane zjawiska zachodzące w skórze pod wpływem słońca i innych źródeł promieniowania UV stanowią uzasadnienie stosowania ochrony p/słonecznej, tj. FOTOPROTEKCJI.
Wg zaleceń WHO należy: ograniczyć czas przebywania na słońcu, szczególnie w godz.10.00-14.00, robić przerwy w opalaniu, częściej przebywać w cieniu, nosić bawełniane ubrania ochronne, szczególnie chroniąc twarz, oczy i szyję, nosić okulary o szerokim spektrum ochrony p/słonecznej, unikać korzystania z solarium, chronić niemowlęta i dzieci, ucząc je wraz z wiekiem racjonalnego korzystania ze słońca.
Na rynku dostępne są kremy i balsamy do różnych typów skóry z filtrami p/słonecznymi, z których należy korzystać.
Stały postęp wiedzy na temat wpływu promieniowania UV na nasz organizm, szczególnie na skórę, daje nadzieję na zmianę podejścia do szeroko pojętej fotoprotekcji, która powinna być stosowana świadomie i z przekonaniem o jej dobroczynnym działaniu.

Dr M. Pecold x    dr n. med. Marcin Pecold - specjalista chorób wewnętrznych i geriatrii. Ordynator Oddziału geriatrycznego.

Wraz z nadejściem krótszych dni, zmniejsza się ilość naturalnej witaminy D, wytwarzanej w organizmie dzięki promieniowaniu słonecznemu. Jak wskazują najnowsze wyniki badań, substancja ta może być kluczem do „zdrowego starzenia się”.

Dobroczynne właściwości witaminy D znane są od dawna. Wiadomo, że wzmacnia ona kości i często jest przepisywana dzieciom przez pediatrów. W ostatnich latach na nowo stała się przedmiotem zainteresowania środowiska medycznego z powodu ujawnienia innych, niespodziewanych właściwości.
Uważa się, że witamina D ma liczne działania ogólnoustrojowe, a więc immunomodulujące i przeciwzapalne, ma zmniejszać zapadalność na choroby układu sercowo-naczyniowego, cukrzycę, chorobę Alzheimera, a nawet niektóre nowotwory. Można śmiało powiedzieć, że badanie właściwości tej substancji to jedno z najciekawszych zagadnień medycyny ostatnich lat. Czy naukowcom wreszcie udało się odkryć panaceum - środek „dobry na wszystko”?

Co wiemy o witaminie D?

Podstawowym źródłem witaminy D w naszej populacji jest jej synteza w skórze spowodowana działaniem promieniowania ultrafioletowego. Jedynie niewiele pokarmów – takich, jak ryby morskie (śledź, szprot, łosoś, tuńczyk, makrela) - zawierają istotną ilość witaminy D. W mniejszych ilościach substancja ta zawarta jest w mleku i jajach. To dlatego tak istotne jest zagadnienie stosowania suplementacji tej witaminy.

Czy uzupełniać niedobory witaminy D w diecie?

Lekarze odpowiadają twierdząco i zalecają stosowanie suplementacji przynajmniej w niektórych grupach pacjentów. Do korzyści takiego działania zalicza się m.in. zmniejszenie ryzyka upadków i złamań u pacjentów z osteoporozą oraz u osób powyżej 65. roku życia. Rozsądek nakazuje jednak indywidualne przeanalizowanie każdego przypadku, zwłaszcza pod kątem wykluczenia osób z podwyższonym poziomem wapnia we krwi, co również może być jednym z objawów chorób przebiegających z tzw. „osłabieniem” kośćca.

Czy należy badać poziom witaminy D przed i w trakcie leczenia?

W zasadzie nie. Niedobór witaminy D jest tak powszechny, a stosowane zazwyczaj dawki na tyle bezpieczne, iż nie ma takiej potrzeby. Badania poziomu witaminy D rezerwuje się dla szczególnych grup pacjentów, np. z upośledzonym wchłanianiem jelitowym, chorobami nerek, zaburzeniami hormonalnymi. Wielu autorów opracowań lekarskich zaleca natomiast badanie poziomu wapnia - w wybranych przypadkach przed, a na ogół po miesiącu od włączenia suplementacji.
Jakie stosować dawki? Wydaje się, że w przypadku populacji dorosłych, dawki poniżej 600 IU (jednostek międzynarodowych) na dobę są nieskuteczne, zaś dawki poniżej 4000 IU/dobę – niebezpieczne. Wciąż trwa dyskusja o możliwej toksyczności wysokich dawek witaminy D. W ubiegłym roku Amerykańskie Towarzystwo Geriatryczne, po przedłożeniu bardzo szczegółowych uzasadnień, zaleciło suplementację w wysokości „co najmniej” 1000 IU/dobę u osób w wieku 65 lat i więcej. Obecnie, do momentu pojawienia się nowych danych, rozsądne jest przepisywanie nie większej dawki. Nie dotyczy to natomiast leczniczego stosowania witaminy D w razie istnienia udokumentowanych, głębokich niedoborów.

Czy razem z preparatami z zawartością witaminy D stosować również suplementy wapnia?

Raczej tak, choć wskazana jest tu pewna ostrożność. Ponieważ nadal pojawiają się poglądy o potencjalnej szkodliwości suplementów wapnia (podawanych bez witaminy D), celowe byłoby ograniczenie się do zalecanego spożycia 1000-1200 mg tego pierwiastka dziennie. Jako, że przeciętne spożycie wapnia w społeczeństwach zachodnich kształtuje się na poziomie 600 mg/ dobę, w ramach suplementacji zapewne wystarczy dawka ok. 500 mg wapnia elementarnego.
Podsumowując, wiele wskazuje na to, iż witamina D może być jednym z kluczy do „zdrowego starzenia się”.

Co zrobić, aby ją pozyskać?

Należy przede wszystkim zażywać ruchu na świeżym powietrzu i kąpieli słonecznych oraz jeść morskie ryby. Można również odwiedzić swojego lekarza, by skonsultować z nim kwestię przepisania jej preparatu.

Informacje kontaktowe

Szpital Śląski w Cieszynie

43-400 Cieszyn
ul. Bielska 4

tel. +48 33 854 92 00
fax. +48 33 852 12 24

Formularz kontaktowy

Uwaga! Ten serwis używa plików cookies.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem
Top