Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej w Cieszynie - szpitalslaski.pl

Dlaczego mleko matki jest najlepsze?

Przez pierwsze 6 miesięcy życia dziecka mleko matki jest najlepszym i zupełnie wystarczającym pokarmem dla dziecka. W szczególności:

• zawiera wszystkie niezbędne składniki odżywcze w proporcjach dokładnie dopasowanych do możliwości rozwojowych dziecka - są w nim węglowodany, tłuszcze, białka, składniki mineralne, witaminy, enzymy i ciała odpornościowe;
• stanowi ochronę organizmu dziecka - dzieci karmione piersią są mniej skłonne do biegunek, przeziębień i nawracających katarów, zapaleń płuc i oskrzeli, chorób alergicznych i astmy, lepiej rozwijają się i uczą, gdy dziecko zachoruje przebieg choroby będzie lżejszy, szczególne znaczenie ma karmienie bezpośrednio po porodzie siarą, która jest bogata w białka, przeciwciała i komórki odpornościowe;
• pogłębia więź emocjonalną matki i dziecka, stwarza szansę spokojniejszego przeżycia macierzyństwa, zapewnia wygodę, oszczędza czas i pieniądze;
• ma korzystny wpływ na zdrowie matki: chroni przed anemią, pozwala na szybszy powrót do formy po porodzie, zmniejsza ryzyko zachorowania w przyszłości na raka sutka, jajnika oraz osteoporozę.

Jak karmić aby był pokarm?

Nastaw się pozytywnie do karmienia - skoro wykarmiłaś dziecko w okresie ciąży, dlaczego nie miałoby się to udać po porodzie? Twoje piersi wytworzą dostateczną ilość mleka. Pewne rady techniczne są istotne, ale ważniejsza jest Twoja spontaniczność w kontakcie z dzieckiem. Karmienie piersią jest radosnym przeżyciem, natomiast w przypadku pojawienia się problemu laktacyjnego skorzystaj z pomocy Położnej lub poradni laktacyjnej.

Laktacja jest procesem fizjologicznym, naturalnym następstwem przemian hormonalnych po porodzie. Aby pobudzić piersi do wytwarzania mleka dziecko zaraz po porodzie układane jest na brzuchu mamy (kontakt skóra-skóra) i przystawiane do piersi do 2 godzin po porodzie. Noworodka w okresie stabilizacji laktacji - przez pierwsze 2 - 3 tygodnie do piersi należy przystawiać często, około 8 - 12 razy na dobę, aby zagwarantować odpowiednią stymulację gruczołu piersiowego. W czasie pobytu w szpitalu takie karmienie ułatwia system rooming-in (matka przebywa cały czas ze swoim dzieckiem w dzień i w nocy). Wielkość żołądka noworodka zmienia się wraz z jego rozwojem, przy odpowiedniej stymulacji piersi produkują wystarczającą ilość pokarmu zaspokajając potrzeby dziecka, początkowo zaczynając od pojedynczych kropel siary (pierwszego mleka) aż po nawet dziesięciokrotnie większą ilość mleka przejściowego w nawale pokarmu. Od około 2 tygodnia życia noworodek odzyskuje masę urodzeniową, laktacja stabilizuje się, wówczas rytm karmienia również się zmienia, teraz to właśnie dziecko reguluje laktację systemem popyt - podaż, tyle mleka ile wypije, tyle na nowo wytworzy się w piersiach, karmienie odbywa się na żądanie. Zioła mlekopędne wspomagają laktację, ale nie zastąpią częstego przystawiania dziecka do piersi. Jeżeli na początku mlecznej drogi Ty i noworodek z różnych powodów będziecie od siebie oddzieleni laktację należy stymulować z wykorzystaniem laktatora, najlepiej elektrycznego z fazą stymulacji laktacji. Stymulacja i odciąganie pod względem częstotliwości i czasu odciągania nie różni się od przystawiania noworodka do piersi. Warto pamiętać, że w sytuacji potrzeby dokarmiania dziecka butelką należy wybrać odpowiedni smoczek ze spowolnionym przepływem, tak aby nie zaburzyć odruchu ssania noworodka i nie spowodować ewentualnych kłopotów ze ssaniem piersi.

Jak przystawiać dziecko do piersi?

• wygodnie usiąść lub położyć się, uspokoić się, wykonać kilka głębokich wdechów, rozluźnić mięśnie;
• ująć pierś w dłoń - cztery palce od spodu, kciuk na wierzchu piersi - tzw. chwyt literki „C: palce ułożone nie za blisko brodawki ok. 2 cm od otoczki brodawki - to przestrzeń dla noworodka, której jak największa część ma znaleźć się w buzi dziecka ;
• trzymać dziecko bardzo blisko siebie, brzuszkiem przytulone do ciała matki;
• gdy dziecko ma szeroko otwartą buzię pozwolić mu głęboko uchwycić brodawkę wraz ze znaczną częścią otoczki brodawki;
• przystawiać dziecko do piersi, a nie pierś do dziecka - pamiętaj Tobie również ma być wygodnie podczas karmienia;
• przytulić dziecko jeszcze bliżej i odpoczywać;
• karmić z jednej piersi około 15 - 20 minut, a następnie zaproponować drugą (jeśli będzie głodne to będzie ssało dalej).

Jak poznać, że dziecko się najada?

Noworodek przez pierwsze 2 tygodnie stabilizowania się laktacji budzi się do karmienia co 2 - 3 godziny, a czasami nawet co godzinę, to zupełnie normalne. Na każde karmienie należy przystawiać noworodka do obu piersi, tak aby były równomiernie stymulowane. Czas jaki noworodek powinien spędzać przy piersi to optymalnie 15 - 20 minut na każdą pierś. Jeżeli noworodek nie ma już ochoty na drugą pierś to kolejne karmienie rozpocznij właśnie od tej piersi. Zgodnie ze wskaźnikami skutecznego karmienia w pierwszych dwóch dobach życia noworodek moczy i brudzi około 1 - 2 pieluszki, im starszy tym będzie ich więcej. Od 5 dobry będzie to od 3 - 5 mokrych pieluszek i co najmniej 3 - 4 stolce. Noworodek w pierwszych dobach życia spada z wagi - dziecko wydala smółkę, mocz, traci wodę przez skórę (rodzi się przecież ze środowiska wodnego do lądowego) to składa się na fizjologiczny spadek masy ciała, który przy odpowiedniej stymulacji laktacji nie powinien przekroczyć 10% masy urodzeniowej. Optymalnie do 2 tygodnia życia noworodek powinien odzyskać swoją masę urodzeniową. Dokarmianie dziecka mieszanką mleczną powinno być traktowane zawsze jako ostateczność, decyzję powinno się podjąć wspólnie z lekarzem i położną.

Jak się odżywiać w czasie karmienia?

Dieta mamy karmiącej powinna być zdrowa, odpowiednio zbilansowana i pełnowartościowa.

Pokarm kobiecy powstaje z krwi, nie z tego co mamy w żołądku, zatem stosowanie diety eliminacyjnej kierując się obawą o ból brzuszka u dziecka nie ma żadnego uzasadnienia. Kolka niemowlęca to potoczna nazwa na niedojrzałość przewodu pokarmowego noworodka, przecież

przez cały czas trwania życia płodowego dziecko nie miało potrzeby jego używania, zatem musi się tego po prostu nauczyć. Kolka związana jest z funkcjami jelitowo - wątrobowymi, motoryką jelit i mikrobiotą okrężnicy. Podczas karmienia należy odżywiać się zdrowo - jeść przynajmniej 3 posiłki dziennie. Jedzenie powinno być lekkostrawne, urozmaicone, bogate w witaminy i składniki mineralne, pełnowartościowe, świeże, wysokiej jakości (bez konserwantów i sztucznych barwników). Każdy posiłek zawierać powinien co najmniej jeden z produktów z każdej grupy:

• grupa 1 - produkty zbożowe (kasze, ryż, makaron, pieczywo jasne i ciemne, pełnoziarniste);
• grupa 2 - warzywa surowe i gotowane, owoce świeże i suszone;
• grupa 3 - produkty białkowe (mięso, ryby, jaja, mleko i nabiał, rośliny strączkowe);
• grupa 4 - tłuszcze roślinne i zwierzęce, cukier.

Trzeba zjadać najwięcej produktów z grupy 1 i 2, mniej z grupy 3, najmniej z 4.

Nie przejadać się -podczas laktacji zwiększa się zapotrzebowanie na składniki energetyczne, ale spożywany pokarm jest lepiej przyswajany przez matkę, dlatego też nie należy jeść za dwoje, bo nadmiary będą się gromadzić w formie tkanki tłuszczowej.

Pamiętać o napojach - Przy każdym karmieniu dobrze jest mieć coś pod ręką do picia: najlepiej wodę niegazowaną lub rozcieńczony sok owocowy, napar z ziół, słabą herbatę.

Unikać używek - mocnej kawy i herbaty, alkoholu.

Nie palić papierosów!

Przygotowanie do karmienia piersią

Podczas trwania ciąży nie trzeba specjalnie przygotowywać się do aktu karmienia. Od około 16 tygodnia ciąży u niektórych kobiet na brodawkach sutkowych można zauważyć pojedyncze kropelki żółtego mleka. Pokarmu nie należy odciągać, aby nie wywołać akcji porodowej a jedynie przemywać piersi i zmywać kropelki pokarmu. Jeżeli boisz się, że Twoje brodawki są płaskie nie powinnaś martwić się na zapas, na skutek działania hormonów skóra staje się bardziej elastyczna a brodawki lekko wysuwają się. Płaska brodawka nie przekreśla karmienia piersią, istnieje wiele sposobów, aby poradzić sobie z tym problemem. Warto kupić dobry biustonosz, w trochę większym rozmiarze niż z okresu przed ciążą; wygodny jest taki z odpinanymi miseczkami.

Gdy jesteś chora nie przerywaj karmienia!

W mleku obecne są przeciwciała uodparniające dziecko. Gdy musisz wziąć jakieś lekarstwo, sprawdź na ulotce czy może być stosowane w czasie karmienia. Z popularnych środków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych dostępnych bez recepty najbezpieczniejszy jest paracetamol (np. Apap). Przeciwzapalnie działa Ibuprofen. W czasie karmienia możliwe jest leczenie antybiotykami, ale te odpowiednio dobiera się w razie potrzeby. Zawsze informuj lekarza o karmieniu piersią, wówczas leki będą tak dobrane, abyś bezpiecznie mogła kontynuować karmienie.

Trudności w czasie laktacji

Bolesne brodawki

Kilkudniowa tkliwość brodawek po porodzie jest wynikiem zmian hormonalnych po porodzie. Jeśli bolesność przedłuża się, trwa przez cały czas karmienia, brodawki są zaczerwienione, pękają, krwawią, trzeba szukać przyczyny tego stanu - karmienie piersią nie powinno boleć! W sytuacjach takich nie należy przerywać karmienia, ale skorygować sposób przystawiania dziecka:

• zaczynać karmienie od piersi mniej bolesnej;
• wygodnie usiąść, zmieniać ułożenie dziecka przy karmieniu, wybrać inną pozycję;
• gdy dziecko za płytko chwyta pierś, wciąga wargi, nieprawidłowo układa język należy poprawić technikę karmienia, odstawić dziecko od piersi i przystawić ponownie;
• smarować brodawki własnym pokarmem lub maścią natłuszczającą z lanoliną
• tymczasowo, do czasu zagojenia brodawek można skorzystać z silikonowych kapturków do karmienia, które jako bariera mechaniczna zmniejszą dolegliwości bólowe podczas ssania piersi przez dziecko

Nawał pokarmu

To fizjologiczny proces laktacji, w którym piersi dzięki odpowiedniej stymulacji zaczynają produkować nawet dziesięciokrotnie więcej pokarmu. Sam nawał nie jest problemem laktacyjnym, problem może pojawić się w radzeniu sobie z przepełnionymi piersiami. Piersi w nawale są obrzmiałe, pełne, dobrze widoczne są również poszerzone naczynia krwionośne na powierzchni całej piersi. Piersi od środka wydają się ciepłe i ciężkie.

W nawale pokarmu należy:

• często przystawiać noworodka do piersi;
• założyć biustonosz laktacyjny - ograniczy on grawitacyjny napływ mleka do piersi;
• odciągać pokarm w razie potrzeby do poczucia ulgi - pamiętaj, że od momentu pojawienia się nawału pokarmu piersi produkują tyle mleka ile zostanie z nich opróżnione, zatem nie możesz odciągać zbyt dużych ilości pokamru;
• wykonywać zimne okłady na piersi zarówno przed jak i po karmieniu - obkurczy to naczynia krwionośne i ograniczy nadprodukcję pokarmu ;

Zastój pokarmu

Powstaje, gdy mleko nie jest systematycznie opróżniane z piersi. Pierś jest obrzmiała, gorąca, błyszcząca, mocno tkliwa, bolesna, mleko z piersi nie wypływa, możesz mieć podwyższoną temperatura ciała. Gdy zastój jest miejscowy, pod palcami wyczuwa się bolesny guzek (zablokowany przewód wyprowadzający). Należy wtedy:

• wykonywać zimne okłady na piersi, zarówno przed jak i po karmieniu;
• przed podaniem piersi dziecku odciągnąć troszkę mleka, aby zmiękczyć otoczkę i usprawnić wypływ pokarmu z piersi;
• kontynuować karmienie piersią, sprawdzić technikę karmienia, karmienie zaczynać od piersi z zastojem i karmić często (co 1,5-2 godziny);
• nie ugniatać piersi podczas odciągania;
• przykładać dziecko w różnych pozycjach;
• rozluźnić się, dużo wypoczywać;

Zapalenie piersi

Powstaje, gdy pierś nie jest dostatecznie opróżniana, mleko zalega w pęcherzykach i przewodach mlecznych. Pierś jest zaczerwieniona, obrzmiała, gorąca, silnie bolesna. Może przebiegać z udziałem lub bez udziału bakterii. Najczęściej dotyczy tylko jednej piersi i może pojawić się na każdym etapie trwania laktacji. Można wyczuć miejsca wyraźnie twardsze, tkliwe. Dołącza złe samopoczucie: dreszcze, uczucie rozbicia, bóle kostne, ból głowy, podwyższona temperatura ciała. Należy postępować jak przy zastoju. Można zażyć Ibuprofen działający przeciwzapalnie, ale zdecydowanie należy zwrócić się po fachową pomoc do poradni laktacyjnej. Konieczne może okazać się zastosowanie antybiotykoterapii.

Źródło:

• Nehring-Gugulska M, Żukowska-Rubik M, Pietkiewicz A. Karmienie piersią w teorii i praktyce. Medycyna Praktyczna, Kraków 2017; FTK/Centrum Nauki o Laktacji, Warszawa 2017, wyd II
• Karpienia M. Karmienie piersią. Natuli, Szczecin 2022, Wyd IV

Opracowała

Bernadeta Konieczna