Dieta z ograniczeniem łatwoprzyswajalnych węglowodanów oraz tłuszczu ma na celu osiągnięcie stabilnego poziomu glukozy we krwi przez cały dzień, a także wsparcie normalizacji lipidów i zapobieganie powikłaniom związanym z cukrzycą. Ważne jest, aby dieta była dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta, a jej celem jest także utrzymanie prawidłowej masy ciała. Poniżej przedstawiam zalecenia i przykładowe jadłospisy, a także produkty i potrawy wskazane i przeciwwskazane w diecie cukrzycowo-trzustkowej.
ZALECENIA DIETETYCZNE:
- Regularne posiłki – spożywanie 5-6 posiłków dziennie, co 3 godziny, w małych objętościach, aby zapobiec uczuciu głodu.
- Potrawy lekkostrawne – potrawy gotowane w wodzie, na parze, duszone w pergaminie lub folii, bez dodatku tłuszczu.
- Ograniczenie tłuszczu – wykluczenie tłuszczy zwierzęcych, ograniczenie tłuszczu roślinnego do minimum.
- Wymienniki węglowodanowe (WW) – stosowanie zasady wymienników węglowodanowych, aby kontrolować poziom glukozy we krwi.
- Ograniczenie spożycia cukrów prostych – wykluczenie cukrów prostych (cukier, słodycze, miód, dżemy, marmolady).
- Ograniczenie błonnika – spożywanie węglowodanów ubogich w błonnik, takich jak pieczywo jasne czerstwe, ryż biały, makarony, kasze drobne.
- Ograniczenie soli – ograniczenie soli oraz wykluczenie ostrej musztardy, pieprzu, chili, octu, majonezu.
- Odpowiednia ilość białka – w diecie powinno się znaleźć białko pochodzące z chudego mięsa, drobiu, ryb oraz białka jaj.
- Kontrola porcji – dla osób z nadwagą ograniczenie kalorii, dla osób z niedowagą zwiększenie zapotrzebowania kalorycznego.
PRZYKŁADOWE JADŁOSPISY:
|
Posiłek |
Śniadanie |
II Śniadanie |
Obiad |
Obiad II |
Kolacja |
|
Poniedziałek |
Bułka mała (1 szt.), pasta z szynki drobiowej i jarzyn, kawa zbożowa |
Jabłko duszone w wodzie (100g) |
Koperkowa z ziemniakami |
Zraz duszony w sosie własnym, ćwikła (2 łyżki), ziemniaki (2 szt.) |
Bułka mała (1 szt.), polędwica drobiowa, herbata |
|
Wtorek |
Bułka mała (1 szt.), pasta z tuńczyka i jarzyn, kawa zbożowa |
Mus jabłkowy |
Szpinakowa z ziemniakami |
Leniwe pierogi bez tłuszczu (6 szt.), woda mineralna |
Bułka mała (1 szt.), klops drobiowy, herbata zielona |
|
Środa |
Bułka mała (1 szt.), szynka konserwowa, kawa zbożowa |
Kefir 0,5% (150g) |
Barszcz z ziemniakami |
Bitki wieprzowe duszone w jarzynach, makaron gotowany (3 łyżki) |
Bułka kanapkowa (2 kr.), pasta mięsna z jarzynami, herbata z cytryną |
|
Czwartek |
Bułka mała (1 szt.), pasta z szynki i białka jaj, kawa zbożowa |
Plaster chudego sera białego (30g) |
Pomidorowa z ryżem |
Schab duszony w sosie własnym, szpinak duszony, ziemniaki (2 szt.) |
Bułka mała (1 szt.), kiełbasa drobiowa, herbata |
|
Piątek |
Bułka mała (1 szt.), pasta z tuńczyka i jarzyn, herbata |
Jogurt naturalny 0,5% (150g) |
Rosół chudy z makaronem |
Udko gotowane (bez skóry), kalarepka duszona, ziemniaki (2 szt.) |
Bułka mała (1 szt.), polędwica drobiowa, herbata |
|
Sobota |
Bułka mała (1 szt.), szynka drobiowa, kawa zbożowa |
Banan (1/2 szt.) |
Grysikowa z marchewką (2 łyżki) |
Pierś z kurczaka gotowana, marchew duszona, ziemniaki (2 szt.) |
Bułka kanapkowa (2 kr.), kiełbasa drobiowa, herbata |
|
Niedziela |
Bułka mała (1 szt.), pasta z szynki drobiowej i białka jaj, kawa zbożowa |
Mus jabłkowy |
Zupa krem z dyni z grzankami |
Ryba duszona, sos grecki, ziemniaki (2 szt.), kompot |
Bułka mała (1 szt.), klops drobiowy, herbata zielona |
PRODUKTY I POTRAWY WSKAZANE I PRZECIWWSKAZANE:
|
Kategorie |
ZALECANE |
PRZECIWSKAZANE |
|
Napoje |
Kawa zbożowa bez mleka, herbata, herbata ziołowa, soki warzywne, niegazowane wody mineralne |
Alkoholowe, kakao, kawa prawdziwa, napoje gazowane, pełnotłuste napoje mleczne i fermentowane |
|
Pieczywo |
Pieczywo pszenne jasne, czerstwe np. kajzerki, bułka kanapkowa, suchary b/c, biszkopty b/c |
Chleb żytni, razowy, graham, pieczywo pszenno-razowe, cukiernicze i półcukiernicze z dodatkiem tłuszczu |
|
Tłuszcze |
W ograniczonej ilości: masło, margaryna miękka, olej rzepakowy, słonecznikowy, oliwa z oliwek |
Smalec, słonina, boczek, łój, margaryny twarde, tłuszcze kuchenne |
|
Zupy i sosy |
Na wywarach warzywnych, podprawiane zawiesiną z mąki i wody |
Zawiesiste, zasmażane na wywarach mięsnych, buliony, sosy ostre, śmietanowe |
|
Mięso, drób, ryby |
Cielęcina, wieprzowina, wołowina, królik, indyk, kurczak, chude ryby |
Wołowina tłusta, wieprzowina, baranina, dziczyzna, tłuste ryby, potrawy pieczone, smażone w panierce |
|
Warzywa |
Świeże i mrożone: pietruszka, seler, dynia, brokuły, cukinia, kalarepa, gotowane i duszone |
Warzywa kapustne, strączkowe, cebula, pory, czosnek, warzywa marynowane, solone |
|
Ziemniaki |
Gotowane puree, pieczone, nie smażone |
Frytki, krążki, placki, chipsy |
|
Owoce |
Jabłka, brzoskwinie, nektarynki, morele, melon, w ograniczonej ilości banany |
Gruszki, śliwki, czereśnie, winogrona, owoce leśne, truskawki, owoce suszone |
|
Desery |
Sorbety, galaretki, kisiele, budyń na chudym mleku, biszkopty b/c |
Ciasta, torty, lody, batony, czekolada, cukierki, chałwa, orzechy, pistacje, orzechy solone |
|
Przyprawy |
Sok z cytryny, kwasek cytrynowy, pietruszka, koperek, majeranek, bazylia, papryka słodka |
Ocet, pieprz, papryka ostra, curry, musztarda, chili, ziele angielskie, vegeta |
Dieta cukrzycowo-trzustkowa, zgodnie z tymi zaleceniami, ma na celu poprawę zdrowia pacjenta oraz zapobieganie powikłaniom związanym z cukrzycą i chorobami trzustki.
Opracowali dietetycy szpitalni :
Bożena Puda
mgr Martyna Wachtarczyk
Źródła :
- Ciborowska, Helena, i Artur Ciborowski. Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2023.
- „Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej.” Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH–PIB, https://ncez.pzh.gov.pl
