Dieta eliminacyjna polega na wykluczeniu pojedynczego produktu lub całej grupy produktów spożywczych zawierających składnik szkodliwy dla danej osoby.
Diety wykluczające konkretne produkty mogą być dużym wsparciem w leczeniu niektórych chorób i dolegliwości. Niekiedy stosowanie diety eliminacyjnej jest jedynym sposobem na poprawienie stanu zdrowia pacjenta.
1. Dietę eliminacyjną stosuje się najczęściej:
- w przypadku podejrzenia alergii pokarmowej (np. na orzechy czy na pszenicę),
- u alergików – w przypadku leczenia rozpoznanej już alergii lub nietolerancji pokarmowej,
- w związku z niektórymi chorobami (np. celiakią, fenyloketonurią, galaktozemią).
Dieta eliminacyjna występuje pod różnymi postaciami, a najpopularniejsze z nich to: dieta bezglutenowa, dieta bez laktozy, dieta bezmleczna i dieta bezjajeczna. Zmodyfikowany jadłospis eliminacyjny powinny stosować także osoby chorujące na atopowe zapalenie skóry (AZS)
2. Celem zastosowania diety eliminacyjnej jest:
- diagnostyka alergii pokarmowej,
- złagodzenie lub całkowite ustąpienie objawów alergii i nietolerancji,
- wyciszenie reakcji alergiczno-immunologicznej,
- regeneracja błony śluzowej narządów przewodu pokarmowego,
- poprawa szczelności bariery jelitowej,
- zmniejszenie ryzyka wystąpienia alergii krzyżowych,
- poprawa czynności absorpcyjnej i trawiennej,
- nabywanie tolerancji pokarmowej.
3. Jak długo stosuje się dietę eliminacyjną
Rodzajów diet eliminacyjnych jest wiele. Ze względu na czas trwania wyróżniane są:
- dieta eliminacyjna w celach diagnostycznych (trwa od 7 do 30 dni),
- dieta eliminacyjna w celach leczniczych (trwa np. 6–9 miesięcy, 2–3 lata albo jest wprowadzana na stałe)
- Dieta eliminacyjna jest jedynym skutecznym sposobem na poprawienie stanu zdrowia pacjentów z udokumentowaną alergią pokarmową.
- Dieta eliminacyjna nie jest dietą odchudzającą!
Dieta eliminacyjna jest skutecznym sposobem żywienia w przypadku różnych nadwrażliwościach pokarmowych. Kluczowe elementy jej sukcesu to dokładne przestrzeganie zasad, uważne monitorowanie objawów oraz wsparcie specjalistów. Dzięki odpowiedniemu podejściu dieta eliminacyjna nie tylko pomaga w identyfikacji i wykluczeniu alergenów, ale także znacząco zmniejsza ryzyko wystąpienia niepożądanych objawów i poprawia komfort w codziennym funkcjonowaniu.
Opracowali dietetycy szpitalni :
Bożena Puda
mgr Martyna Wachtarczyk
Źródła :
- Ciborowska, Helena, i Artur Ciborowski. Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2023.
- „Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej.” Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH–PIB, https://ncez.pzh.gov.pl
